کتاب قالی های زربفت صفوی (نشر جمال هنر )

کتاب قالی های زربفت صفوی اثر ندا سادات ملکوتی، ایمان زکریایید کرمانی، مهدی ابراهیمی علویجه

در میان درخشان‌ترین ادوار تمدن و هنر ایران، دوران صفویه بی‌گمان یکی از شکوهمندترین و تأثیرگذارترین اعصار در عرصه‌ی فرش‌بافی به‌شمار می‌رود. در این دوره، هنر فرش به اوج تعالی و ظرافت خود رسید و قالی‌هایی پدید آمدند که نه‌تنها کف‌ پوش‌هایی برای آسایش، بلکه شاهکارهایی نفیس از ترکیب رنگ، نقش و بافت بودند. در میان این آثار بی‌نظیر، قالی‌های زربفت با تار و پودی از ابریشم و نقش‌هایی از طلا و نقره، جلوه‌ای ویژه و استثنایی دارند که هر بیننده‌ای را مجذوب عظمت و زیبایی خیره‌کننده‌ی خود میسازند.

کتاب «قالی‌های زربفت صفوی» نوشته‌ی ندا سادات ملکوتی، ایمان زکریایی کرمانی و مهدی ابراهیمی علویجه، سه تن از پژوهشگران و متخصصان برجسته‌ی حوزه‌ی فرش و هنرهای سنتی، پاسخی علمی و جامع به نیاز جامعه‌ی هنری و پژوهشی کشور برای شناخت عمیق‌تر این گنجینه‌های گرانبهاست. این اثر ارزشمند که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری پژوهشی، در قطعی وزیری و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار و کاربردی برای فرش‌شناسان، هنرمندان، پژوهشگران و تمامی دوستداران هنر-صنعت فرش ایران تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر آثار مشابه در حوزه‌ی فرش‌شناسی متمایز می‌سازد، رویکرد تخصصی و جزئی‌نگر آن به قالی‌های زربفت به‌عنوان یکی از نفیس‌ترین دستاوردهای هنری دوران صفوی است. مؤلفان با تکیه بر سال‌ها تحقیق و مطالعه‌ی میدانی بر روی نمونه‌های موجود در موزه‌های داخلی و خارجی، مجموعه‌ای ۱۹۸ صفحه‌ای را گردآوری کرده‌اند که به شکلی منسجم و علمی، به بررسی تمامی ابعاد این شاهکارهای هنری از جمله تاریخچه‌ی شکل‌گیری، مواد و مصالح به‌کاررفته، تکنیک‌های بافت، تنوع نقش‌مایه‌ها، رنگ‌شناسی و نمادشناسی، و نیز جایگاه این قالی‌ها در بستر تاریخی و فرهنگی دوران صفوی می‌پردازد.

جلد شومیز این کتاب، با وجود حجم مناسب محتوا، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را برای پژوهشگران و دانشجویان در کتابخانه‌ها و مراکز علمی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، پرداختن به جنبه‌های فنی و هنری قالی‌های زربفت با زبانی دقیق و درعین‌حال قابل‌درک برای مخاطبان عمومی و تخصصی است. مؤلفان با ارائه‌ی تحلیل‌های دقیق از نقوش و طرح‌های به‌کاررفته در این قالی‌ها، از جمله نقوش اسلیمی، ختایی، گل‌مرغ، حیوانات و صحنه‌های شکارگاهی، نشان می‌دهند که چگونه هنرمندان صفوی با تلفیق هنر نگارگری و فرش‌بافی، آثاری خلق کرده‌اند که هر یک، روایتی از باورها، آیین‌ها و جهان‌ بینی ایرانی-اسلامی را به تصویر می‌کشند. همچنین، توجه ویژه به معرفی و تحلیل نمونه‌های شاخص قالی‌های زربفت موجود در موزه‌های معتبر جهان، به مخاطب امکان می‌دهد تا با این آثار نفیس از نزدیک آشنا شده و درک عمیق‌تری از ارزش‌های هنری و تاریخی آنها پیدا کند.

در دنیای امروز که هنرهای سنتی ایران با تهدیدات متعددی از جمله فراموشی، کمرنگ شدن جایگاه در آموزش و صنعت، و هجوم تولیدات صنعتی و بی‌هویت مواجه است، شناخت و پاسداشت میراث گرانبهایی چون قالی‌های زربفت صفوی، نقشی حیاتی در حفظ هویت فرهنگی و هنری کشور ایفا می‌کند. کتاب «قالی‌های زربفت صفوی» با گردآوری دانش جمعی سه تن از پژوهشگران برجسته‌ی این حوزه، گنجینه‌ای ارزشمند از معرفت و بینش تاریخی، هنری و فنی است که می‌تواند چراغ راهی روشن برای فرش‌شناسان، هنرمندان، دانشجویان و تمامی علاقه‌مندان به هنرهای سنتی ایران باشد و آنان را در مسیر شناخت عمیق‌ تر، حفاظت و احیای این میراث گران بهای ملی یاری رساند.