کتاب تاریخ و فرهنگ موسیقی جهان (نشر سوره مهر)

کتاب تاریخ و فرهنگ موسیقی جهان اثر حسن زندباف

کتاب تاریخ و فرهنگ موسیقی یکی از جامع‌ترین و ارزشمندترین آثار در حوزه شناخت موسیقی ملل مختلف است که با نگاهی همه‌جانبه و پژوهشی به تاریخچه، تحولات و تنوع بی‌نظیر موسیقی در فرهنگ‌های گوناگون جهان می‌پردازد.

این کتاب که در قطع وزیری و با کاغذ تحریر منتشر شده، حاصل سال‌ها تحقیق و مطالعۀ عمیق مؤلف در عرصه موسیقی شناسی تطبیقی است و می‌کوشد تا تصویری کامل و مستند از سیر تحول موسیقی در تمدن‌های مختلف از دوران باستان تا عصر معاصر به دست دهد. آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد جامع‌نگر و تطبیقی مؤلف به موسیقی ملل مختلف است؛ زندباف با تکیه بر دانش گسترده خود در موسیقی ایرانی و جهانی و با بهره‌گیری از منابع معتبر و تحقیقات میدانی، نشان می‌ دهد که موسیقی هر ملتی، آیینه‌ای تمام‌نما از باورها، ارزش‌ها، تاریخ، جغرافیا و روحیات آن ملت است و در عین تنوع بی‌نهایت سبک‌ها، فرم‌ها و سازها، از وحدتی درونی و انسانی برخوردار است که آن را به زبان مشترک تمامی انسان‌ها تبدیل کرده است.

کتاب با مروری بر ریشه‌های نخستین موسیقی در تمدن‌های باستانی همچون میان‌رودان، مصر، یونان، هند و چین آغاز می‌شود و سپس به بررسی نظام‌مند تاریخ موسیقی در تمدن‌های بزرگ جهان از جمله موسیقی اروپا (از دوران قرون وسطی و رنسانس تا باروک، کلاسیک، رمانتیک و معاصر)، موسیقی آسیا (هند، چین، ژاپن، اندونزی و کره)، موسیقی خاورمیانه و جهان اسلام، موسیقی آفریقا و موسیقی قاره آمریکا (از موسیقی بومیان تا موسیقی جاز، بلوز، راک و پاپ) می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هر یک از این سنت‌های موسیقایی در بستر تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی خود، به شکوفایی رسیده‌اند.

از دیگر ویژگی‌های برجسته این کتاب، توجه به پیوند موسیقی با فرهنگ، آیین و هنرهای دیگر است؛ مؤلف با بررسی نقش موسیقی در آیین‌های مذهبی، جشن‌ها، مراسم اجتماعی، تئاتر، فیلم و رقص، نشان می‌دهد که موسیقی چگونه در بسترهای مختلف فرهنگی به کار گرفته شده و چگونه بر تحولات هنری و فرهنگی جوامع تأثیر گذاشته است. همچنین، زندباف به بررسی تحولات موسیقی در عصر معاصر، تأثیر فناوری بر تولید و انتشار موسیقی، ظهور جریان‌های نوین همچون موسیقی الکترونیک، تلفیقی و جهانی و چالش‌های پیش روی موسیقی در دنیای امروز پرداخته و چشم‌اندازی از آینده موسیقی در جهان ارائه می‌دهد.

از مباحث تاریخی و مردم‌شناختی تا تحلیل‌های نظری و زیبایی‌شناختی، این کتاب با نگاهی جامع و موشکافانه، تصویری کامل از تاریخ و فرهنگ موسیقی جهان به‌عنوان گنجینه‌ای مشترک از میراث بشریت ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه موسیقی، با عبور از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی، به پلی میان انسان‌ها و زبان مشترک آنان برای بیان شادی، غم، عشق، ایمان، آرزوها و رویاها تبدیل شده است. زبان علمی و در عین حال شیوای کتاب، به‌همراه تصاویر و نمونه‌های شنیداری معرفی‌شده، درک مفاهیم عمیق را برای مخاطبان با هر سطح از دانش امکان‌پذیر می‌سازد و از دانشجویان و پژوهشگران موسیقی و فرهنگ تا موسیقی‌دانان، هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به شناخت موسیقی ملل مختلف می‌توانند از این اثر ارزشمند بهره‌مند شوند.

تاریخ و فرهنگ موسیقی جهان افزون بر جنبه‌های پژوهشی و آموزشی، اثری است که به عمق موسیقی و نسبت آن با فرهنگ و تمدن بشری راه می‌برد و مخاطب را با زیبایی‌ها و ظرایف موسیقی ملل مختلف آشنا می‌سازد و نشان می‌دهد که چگونه موسیقی، به‌عنوان کهن‌ترین و جهانی‌ترین هنر بشر، همواره در خدمت تعالی روح و زندگی انسان بوده و تا ابد نیز چنین خواهد بود.