کتاب موسیقی شناسی انسان گرا ( انتشارات پارت)

کتاب موسیقی شناسی انسان گرا اثر کیوان آقا محسنی 

کتاب پیش رو تلاشی است برای گسستن از قالب‌های صرفاً فرمالیزه و تکنیکال که غالباً درک ما را از این پدیده‌ی شگفت‌انگیز محدود ساخته‌اند.

مؤلف جناب آقای کیوان آقا محسنی، با نگاهی ژرف‌نگر و رویکردی میان‌رشته‌ای، ما را به تأمل در این حقیقت بنیادین دعوت می‌کنند که موسیقی، پیش از آنکه یک نظام صوتی یا مجموعه‌ای از قواعد هارمونیک و ملودیک باشد، آیینه‌ی تمام‌نمای عواطف، باورها، مناسک و ساختارهای اجتماعی فرهنگی جوامع بشری است.

در این مجلد، که در قطعی مناسب و با زبانی شیوا و فارسی روان به رشته‌ی تحریر درآمده، از هر گونه جزم‌اندیشی علمی پرهیز شده و به جای آن، رویکردی تفسیری و هرمنوتیکی نسبت به پدیده‌ی موسیقی اتخاذ گردیده است. مؤلف با بهره‌گیری از دستاوردهای انسان‌شناسی فرهنگی، جامعه‌شناسی هنر، روان‌شناسی ادراک و حتی فلسفه‌ی ذهن، نشان می‌دهد که چگونه یک قطعه‌ی موسیقایی می‌تواند روایتگر هویت یک قوم، ترجمان دردهای مشترک یک نسل، یا حتی فضایی برای شهود و تجربه‌ی امر قدسی باشد. بنابراین، این کتاب نه برای نوازندگان یا آهنگ سازان حرفه‌ای که به دنبال ارتقای تکنیک خود هستند، بلکه برای هر انسان صاحب‌ اندیشه‌ای که موسیقی را جزئی تفکیک‌ ناپذیر از هستی خویش می‌یابد، نوشته شده است.

یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر، پرهیز از اگزوتیسیسم یا نگاه شرق‌شناسانه به موسیقی بومی و سنتی ایرانی است. نویسنده، با درکی عمیق از بستر تاریخی و اجتماعی موسیقی ایران، کوشیده تا جایگاه این هنر را در شبکه‌ی پیچیده‌ی معناها و مناسبات قدرت در جامعه‌ی ایرانی واکاوی کند. گفتارهای این کتاب، از بررسی موسیقی در مناسک عرفانی و آیین‌های نمایشی گرفته تا تحلیل کارکرد آن در شکل‌گیری هویت‌های شهری معاصر و حتی نسبت آن با ادبیات و شعر فارسی، دامنه‌ای گسترده و خواندنی را در بر می‌گیرد.

همچنین، استفاده از مطالعات موردی ملموس و نمونه‌های عینی، باعث شده که مباحث نظری، از انتزاع صِرف خارج شده و برای مخاطب عام و خاص، قابل فهم و ملموس باشد. در عصر حاضر که با سیطره‌ی روزافزون رسانه‌های دیجیتال و انفجار اطلاعاتی مواجه‌ایم، درک ما از موسیقی به شدت تحت تأثیر کلیشه‌ها و کلیت‌های از پیش ساخته قرار گرفته است.

موسیقی‌شناسی انسان‌گرا پادزهری است برای این سطحی‌نگری. این کتاب، با تأکید بر مفهوم زیست‌ جهان مخاطب، از ما می‌خواهد که شنونده‌ای فعال باشیم؛ کسی که نه تنها با گوش، که با تمامی ابعاد وجودی خویش به شنیدن می‌نشیند و در می‌یابد که هر نوا و نغمه، بخشی از روایت بی‌پایان انسان بودن را بازگو می‌کند.

در نهایت، مطالعه‌ی این اثر ارزشمند، افق‌های تازه‌ای بر روی علاقه‌مندان به هنر و فرهنگ خواهد گشود و آنان را به سفری عمیق‌تر در ژرفای انسان‌شناسی صدا و معنا فرا می‌خواند.