کتاب اتنوموزیکولوژی: یک مقدمه بسیار کوتاه (انتشارات پارت)

کتاب اتنوموزیکولوژی اثر تیمتی رایس

اتنوموزیکولوژی، یا موسیقی‌شناسی قومی، شاید برای بسیاری از ما نامی آشنا اما تا حدی مبهم باشد. شاخه‌ای از دانش که تلاش می‌کند موسیقی را نه به عنوان یک پدیده‌ی صرفاً هنری و انتزاعی، که به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ، جامعه و زندگی روزمره‌ی انسان‌ها در سراسر جهان بررسی کند.

کتاب «اتنوموزیکولوژی: یک مقدمه بسیار کوتاه» نوشته‌ی تیمتی رایس، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های این حوزه در دوران معاصر، دقیقاً برای پاسخ به همین نیاز طراحی شده است؛ اثری جمع‌وجور و در عین حال جامع که خواننده را با مفاهیم بنیادین، پرسش‌های کلیدی و رویکردهای اصلی این رشته آشنا می‌سازد.

ترجمه‌ی این کتاب توسط مریم قرسو و رضا حسینی بقانام، آن را به منبعی ارزشمند برای مخاطبان فارسی‌زبان تبدیل کرده است. تیمتی رایس، استاد دانشگاه و پژوهشگر سرشناس حوزه‌ی اتنوموزیکولوژی، در این کتاب با زبانی شیوا و ساختاری منظم، خواننده را به سفری در جهان موسیقی‌های گوناگون و فرهنگ‌های مختلف می‌برد. او با تکیه بر تجربیات پژوهشی گسترده‌ی خود در میان جوامع مختلف، از جمله مطالعاتش بر روی موسیقی مقدونی و فرهنگ‌های بالکان، پرسش‌های اساسی را مطرح می‌کند: موسیقی چیست؟ چرا انسان‌ها در همه‌ی زمان‌ها و مکان‌ها موسیقی می‌سازند؟

موسیقی چگونه با هویت، قدرت، جنسیت، مذهب و سایر ابعاد زندگی اجتماعی پیوند می‌خورد؟ و اتنوموزیکولوژیست‌ها چگونه به مطالعه‌ی این پدیده‌ی پیچیده می‌پردازند؟ آنچه این کتاب را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌کند، رویکرد موجز و در عین حال عمیق آن است. رایس با پرهیز از حاشیه‌پردازی‌های صرفاً نظری، مفاهیم کلیدی را با مثال‌های عینی و ملموس از فرهنگ‌های مختلف، برای خواننده قابل فهم می‌سازد. از بررسی موسیقی در آیین‌های شمنی و مراسم مذهبی گرفته تا تحلیل نقش موسیقی در جنبش‌های اجتماعی و سیاسی معاصر، و حتی تأثیر جهانی‌شدن بر موسیقی‌های محلی، همه و همه در این کتاب به شکلی روشن و خواندنی مورد بحث قرار گرفته‌اند.

همچنین، رایس به خوبی نشان می‌دهد که چگونه اتنوموزیکولوژی، به عنوان یک رشته‌ی میان‌رشته‌ای، از انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، زبان‌شناسی و حتی علوم شناختی بهره می‌گیرد تا تصویری همه‌جانبه از پدیده‌ی موسیقی ارائه دهد. ترجمه‌ی روان و دقیق این کتاب، مطالعه‌ی آن را برای دانشجویان، پژوهشگران و تمام کسانی که به دنبال درکی مقدماتی اما عمیق از اتنوموزیکولوژی هستند، آسان و لذت‌بخش کرده است. «اتنوموزیکولوژی: یک مقدمه بسیار کوتاه» نه فقط برای کسانی که تازه با این حوزه آشنا می‌شوند، بلکه برای هر کسی که به نسبت موسیقی و فرهنگ انسانی علاقه‌مند است، منبعی ارزشمند و روشن‌گر به شمار می‌آید

. این کتاب، دعوتی است برای نگریستن به موسیقی از منظری تازه و کشف لایه‌های پنهان معنایی که در پس هر نوا و نغمه‌ای نهفته است.