کتاب سیری در هنر و تمدن اسلامی (نشر نظام‌الملک)

کتاب سیری در هنر و تمدن اسلامی اثر الهام دیبا مقدم

فرصتی برای آشنایی با پیوند گسترده میان هنر، فرهنگ، اندیشه و تاریخ تمدن اسلامی فراهم می کند. هنر اسلامی در طول قرن ها، در سرزمین ها و جوامع گوناگون شکل گرفته و با تأثیرپذیری از باورهای دینی، سنت های محلی و تحولات اجتماعی، جلوه های متنوعی یافته است. معماری، خوشنویسی، تذهیب، کاشی کاری، سفالگری، فلزکاری و هنرهای وابسته به کتاب، هر یک بخشی از این میراث غنی را بازتاب می دهند.

شناخت این آثار، افزون بر آشنایی با زیبایی های بصری، راهی برای درک ارزش ها و شیوه های زندگی جوامعی است که این تمدن را پدید آورده اند. هنر در تمدن اسلامی را نمی توان صرفاً مجموعه ای از آثار زیبا یا شیوه های تزئینی دانست؛ این هنر با ساختارهای فکری، مناسبات اجتماعی و شرایط تاریخی زمان خود ارتباطی نزدیک داشته است. گسترش مراکز علمی و فرهنگی، شکل گیری شهرهای بزرگ، حمایت حاکمان و نهادهای مذهبی از هنرمندان و ارتباط میان مناطق مختلف، در رشد و تحول هنرهای اسلامی نقش داشته اند.

در همین بستر، عناصر مشترکی مانند توجه به هندسه، تکرار نقش ها، ترکیب بندی های متوازن و استفاده هنرمندانه از خط و نقوش گیاهی در کنار ویژگی های بومی هر منطقه، به شکل گیری زبانی بصری متنوع و در عین حال قابل تشخیص کمک کرده اند. مطالعه هنر اسلامی همچنین فرصتی برای بررسی رابطه میان سنت و نوآوری است. هنرمندان در دوره های مختلف، ضمن حفظ برخی اصول و شیوه های به ارث رسیده، مواد، فنون و الگوهای تازه ای را به کار گرفته اند و آثار متنوعی پدید آورده اند. از بناهای باشکوه و فضاهای مذهبی گرفته تا نسخه های خطی نفیس و اشیای کاربردی، هر اثر می تواند اطلاعاتی درباره دانش فنی، ذوق زیبایی شناختی و جهان بینی سازندگان خود در اختیار مخاطب قرار دهد.

نگاه به این میراث از منظر هنر و تمدن، امکان می دهد آثار را نه جدا از زمان و جامعه خود، بلکه در ارتباط با زمینه های تاریخی و فرهنگی شان بشناسیم. «سیری در هنر و تمدن اسلامی» با پرداختن به موضوعی گسترده و چندوجهی، می تواند برای دانشجویان و علاقه مندان به تاریخ هنر، معماری، فرهنگ اسلامی و میراث تمدنی منبعی برای گسترش شناخت و آشنایی با این حوزه باشد. این کتاب در ۳۳۶ صفحه و قطع رقعی، با جلد شومیز و کاغذ تحریر از سوی انتشارات نظام الملک منتشر شده است.

اثر الهام دیبا مقدم مخاطب را به سفری در جهان هنر اسلامی دعوت می کند؛ سفری برای شناخت آثاری که در کنار ارزش هنری خود، روایتگر تاریخ، اندیشه و تعامل فرهنگی جوامع گوناگون هستند.