کتاب بافنده کرد، نقاش ذهن خویش (نشر میراث فرهنگی)

کتاب بافنده کرد اثر مسعود رحیمی

کتابی که پیش رو دارید، حاصل سال‌ها تأمل، پژوهش و دقت نظر در یکی از زوایای پنهان و شگفت‌انگیز فرهنگ و هنر این سرزمین است. «بافنده کرد، نقاش ذهن خویش» عنوانی است که نه تنها به یک اثر هنری، که به تمامی یک جهان‌بینی و زیست‌جهان اشاره دارد؛ جهانی که در آن بافت و نقش، رنگ و طرح، صرفاً تزئین نیستند، بلکه روایتی اندیشناک از هویت، تاریخ و باورهای مردمانی‌اند که با هر گره و هر نقش، داستانی کهن را بازآفرینی می‌کنند.

این کتاب، با نگاهی میان‌رشته‌ای و عمیقاً انسان‌شناسانه، به سراغ هنرِ گره‌خورده با زندگی روزمرهٔ کردستان رفته و نشان می‌دهد که چگونه یک دست‌بافتهٔ ساده، می‌تواند به مثابهٔ آینه‌ای تمام‌نما، ذهنیت، عواطف و آرزوهای یک قوم را بازتاب دهد. مؤلف محترم، با قلمی روان و مستند، مخاطب را به سفری اکتشافی در لایه‌های پنهان نقش‌ها، رنگ‌ها و ترکیب‌بندی‌های این بافته‌ها می‌برد؛ سفری که در آن هر گره، حکم یک واژه و هر نقش، حکم یک جمله در متنی تصویری را دارد. از همین روست که می‌توان گفت این اثر، نه صرفاً یک مطالعهٔ تخصصی در حوزهٔ صنایع‌دستی، بلکه درسی است در نشانه‌شناسی فرهنگی، روان‌شناسی ادراک بصری و حتی فلسفهٔ زیبایی‌شناسی کاربردی.

از ویژگی‌های درخشان این کتاب، رویکرد بینارشته‌ای آن است، به‌گونه‌ای که هم پژوهشگران حوزهٔ مردم‌شناسی و هنرهای سنتی از آن بهره خواهند برد و هم علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی و روان‌شناسی هنر، مطالب ارزشمندی در آن خواهند یافت. مثال‌های عینی، تصاویر گویا و تحلیل‌های دقیق از الگوهای ذهنی بافندگان، این اثر را به منبعی بی‌نظیر برای درک پیوند ناگسستنی میان هنر و هویت، سنّت و نوآوری، و کار و اندیشه تبدیل کرده است. همچنین، بازخوانی مفاهیمی چون زیبایی‌شناسی بومی، نمادپردازی رنگ‌ها و کارکردهای اجتماعیِ دست‌ بافته‌ها، ابعاد تازه‌ای از این هنرِ به‌ظاهر ساده را بر ما می‌گشاید و ثابت می‌کند که این بافته‌ها، چیزی فراتر از یک کالای کاربردی‌اند؛ آنها روایتگران خاموش تاریخی‌اند که با زبان نقش و رنگ، با ما سخن می‌ گویند.

همچنین، شیوهٔ روایت در این کتاب، به‌گونه‌ای است که خوانندهٔ غیرمتخصص نیز به‌راحتی با آن ارتباط برقرار می‌کند و از مطالعهٔ آن لذت می‌برد؛ زیرا مؤلف با زبانی شیوا و در عین حال عمیق، پیچیده‌ترین مفاهیم را به ساده‌ترین شکل ممکن بیان کرده است. بنابراین، این اثر نه فقط برای اهل تحقیق، که برای هر کسی که به فرهنگ ایرانی، هنرهای دستی و هویت قومی علاقه‌مند است، مطالعه‌ای جذاب و فراموش‌ نشدنی خواهد بود. در پایان، امید که این کتاب، همچون خود نامش، بتواند نقاشی تازه بر ذهن و اندیشهٔ مخاطبانش بنشاند و دریچه‌ای نو به سوی درک بهتر گنجینه‌های فرهنگی این مرز و بوم بگشاید. مطالعهٔ این اثر را به تمامی دوستداران دانش و هنر اصیل ایرانی توصیه می‌کنیم.