کتاب هنر پارچه بافی در دوره قاجار (نشر آرمان شهر)

کتاب هنر پارچه بافی در دوره قاجار اثر زهره روح فر  

در میان هنرهایِ اصیل و پرمایه‌ی ایرانی، پارچه‌بافی جایگاهی ویژه و ریشه‌دار دارد. این هنرِ ظریف و ارزشمند، که از دیرباز با زندگیِ روزمره، آیین‌ها، پوشش و تزییناتِ ایرانیان عجین بوده، در هر دوره‌ی تاریخی، جلو‌های متفاوت به خود گرفته و بازتاب‌دهنده‌ی تحولاتِ فرهنگی، اجتماعی و اقتصادیِ زمانه‌ی خود بوده است.

دورانِ قاجار (۱۲۱۰-۱۳۴۴ هجری قمری)، به‌دلیلِ تعاملاتِ گسترده با غرب، تغییراتِ عمیق در ساختارِ اجتماعی و شکوفاییِ نسبیِ هنرهایِ صناعی، یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین دوره‌ها در تاریخِ پارچه‌بافیِ ایران به شمار می‌رود. کتابِ حاضر، که به قلمِ پژوهشگرِ ارجمند، زهره‌روح‌فر، به رشته‌ی تحریر درآمده، کوشیده است تا با نگاهی دقیق و مستند، این فصلِ مهم از تاریخِ هنرِ ایران را موردِ بررسی و واکاوی قرار دهد و گوشه‌هایی از ظرایف، طرح‌ها، رنگ‌ها و کارکردهای پارچه‌هایِ عصرِ قاجار را به تصویر بکشد.

این کتاب با قطع وزیری و جلد شومیز، اثری است علمی، پژوهشی و در عین حالِ جذاب برای مخاطبِ عام و خاص. قطع وزیری به‌دلیل ابعادِ متعادل و همه‌پسندِ خود، این کتاب را به گزینه‌ای ایده‌آل برای مطالعه‌ی دقیق و لذت‌بخش، همراهی در سفر و یا قرار گرفتن در کتابخانه‌های تخصصی و شخصی تبدیل کرده است. جلدِ شومیز نیز، با انعطاف‌پذیری و وزنِ سبکِ خود، حمل‌ونقل و مطالعه‌ی این کتاب را آسان‌تر ساخته و تجربه‌ای کاربردی و دلنشین را برای مخاطب رقم می‌زند.

کاغذ تحریر باکیفیت و مرغوبی که در ۹۲ صفحه ی این کتاب به کار رفته، با بافتِ طبیعی و ماتِ خود، حسِ اصالت و صمیمیتِ یک کتابِ علمی را به مخاطب منتقل می‌کند و مطالعه‌ی طولانی‌مدت را بدون خستگیِ چشم ممکن می‌سازد. کاغذ تحریر، به‌دلیل عدمِ بازتابِ نور، برای مطالعه در هر شرایطِ نوری مناسب است و تجربه‌ای لذت‌بخش و چشمنواز را هنگام ورق‌زنی برای مخاطب رقم می‌زند.

زبان فارسی در این کتاب، با نثری روان، دقیق و علمی، مفاهیمی چون طرح و نقش، رنگ‌آمیزی، الیاف، بافت، کاربردهایِ پارچه و تأثیراتِ هنرِ غرب بر پارچه‌بافیِ قاجار را به زیباترین شکل ممکن بیان کرده است. مؤلف با بهره‌گیری از منابعِ معتبر و تصاویرِ مستند، خواننده را با دنیایِ رنگارنگ و پرماجرایِ پارچه‌هایِ قاجاری آشنا می‌سازد و نشان می‌دهد که چگونه این هنرِ ظریف، آیینه‌ی تمام‌نمایِ تحولاتِ فرهنگی و اجتماعیِ آن دوران بوده است.

در نهایت، هنر پارچه‌بافی در دوره قاجار، صرفاً یک کتابِ تاریخی نیست؛ او دریچه‌ای است به سویِ دنیایِ رنگ‌ها، طرح‌ها و بافت‌هایِ اصیلِ ایرانی، مرجعی است برای پژوهشگران و علاقه‌مندان، و یادگاری است ارزشمند از هنر و فرهنگِ این سرزمینِ کهن که هر بار گشوده می‌شود، نسیمِ هنرِ اصیلِ ایرانی، جانِ مخاطب را نوازش می‌دهد و او را به سفری در تاریخِ پرنقش‌ونگارِ این مرزوبوم می‌برد.