کتاب مرجع طرح تزئینی (نقوش گل) (انتشارات یساولی)

کتاب مرجع طرح تزئینی اثر  سرژیو گینوت

مرجع طرح تزئینی (نقوش گل) هزار گلِ همیشه شکفته بر کاغذ گل‌ها، از دیرباز تا امروز، بی‌منازع‌ترین الهام‌بخش هنرمندان در سراسر جهان بوده‌اند. از نیلوفر آبیِ مصر باستان و یونان تا رزِ گوتیک، از لالهٔ عثمانی و گل‌های شاه‌عباسی ایران تا گل‌های مینیمال آرت دکو و طبیعت‌گرایی آرت نوو ، هیچ عنصری به اندازه «گل» نتوانسته است چنین تنوع، عمق و ماندگاری در هنر تزئینی داشته باشد.

کتاب پیش رو، با عنوان «مرجع طرح تزئینی (نقوش گل)»، یک دایرةالمعارف مصور از همین گل‌های جاودانه است؛ مرجعی که برای طراحان، هنرمندان و پژوهشگران، حکم یک گلخانهٔ کاغذی را دارد. این اثر ارزشمند، تألیف سرژیو گینوت ، پژوهشگر و گردآورنده برجسته حوزه هنرهای تزئینی، با ترجمهٔ فرهاد میرمحمد حسینی، در ۳۳۶ صفحه منتشر شده است.

کتاب با قطع خشتی کوچک، جلد شومیز و کاغذ تحریر، علیرغم ابعاد جیبی خود، گنجایش صدها و بلکه هزاران طرح را دارد. «مرجع طرح تزئینی» بودن، تعهد سنگینی است. مؤلف به خوبی می‌داند که طراحان، مُذهِّبان، نگارگران، طراحان فرش و پارچه، و گرافیست‌ها به دنبال چه کتابی می‌گردند: کتابی که نه حجیم و غیرقابل حمل باشد، نه سطحی و کم‌محصول.

کتابی که هم «طبقه‌بندی شده» باشد و هم «الهام‌بخش». کتابی که برای جستجوی سریع یک نقش خاص (مثلاً «گل پنج‌پر رنسانسی») بتوان به آن مراجعه کرد و هم برای ساعت‌ها ورق زدن و ایده گرفتن. این کتاب دقیقاً همین نیاز را برآورده می‌کند. طبقه‌بندی محتوایی آن به شرح زیر است: ۱. گل‌های واقعی و طبیعت‌گرا : طراحی دقیق و جزئی‌نگر از گل‌های شناخته شده مانند رز، لاله، زنبق، نیلوفر، آفتابگردان، خشخاش، نرگس، بنفشه، میخک، و گل‌های وحشی.

۲. گل‌های سبک‌شده و تزئینی: ساده‌سازی‌های هندسی و خطی از گل‌ها که در هنرهای کاربردی و گرافیک تزئینی کاربرد دارند.

۳. گل‌های اساطیری و خیالی: گل‌هایی که در طبیعت وجود خارجی ندارند اما در هنر ملل مختلف (به ویژه در هنر اسلامی و ختایی، هنر هند و چین) تکثیر شده‌اند.

۴. ترکیب گل با برگ، پیچک و اسلیمی : نحوه قرارگیری گل در میان شاخه‌ها و برگ‌ها، با تأکید بر ترکیب‌بندی‌های متقارن و واگیره‌ای (تکراری).

۵. حاشیه‌ها و واگیره‌های گلی : انواع حاشیه‌هایی که صرفاً با تکرار یک یا چند گل (به همراه برگ) ساخته شده‌اند بسیار کاربردی برای طراحان فرش و تذهیب.

نقطه قوت کلیدی این کتاب در مقایسه با سایر منابع مشابه، تعداد بسیار بالای طرح‌ها (۳۳۶ صفحه، گاهی چندین طرح در هر صفحه) و تکیه بر سنت‌های غربی و شرقی به طور همزمان است. برخلاف بسیاری از کتاب‌های طرح تزئینی که فقط به هنر اروپایی می‌پردازند، «مرجع طرح تزئینی (نقوش گل)» به هنر اسلامی (به ویژه ایرانی و عثمانی)، هنر هندی، چینی، ژاپنی و همچنین هنر پیشاکلمبی و آفریقایی نیز توجه دارد. قطع خشتی کوچک کتاب، بزرگترین مزیت آن برای کاربران حرفه‌ای است.

این کتاب را می‌توان در کیف یا کوله قرار داد و همیشه همراه داشت. در کارگاه طراحی، در سفر، در کلاس هنر، یا حتی در قهوه‌خانه هنگام انتظار، می‌توان آن را باز کرد و طرحی جستجو کرد. این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ برای طراحان فرش که به دنبال تنوع در گل‌های ترنج، لچک و حاشیه هستند، برای مُذهِّبان و نگارگرانی که می‌خواهند دامنه گل‌های خود را فراتر از گل‌های کلاسیک ایرانی گسترش دهند، برای طراحان پارچه، کاغذ دیواری و سرامیک، برای گرافیست‌ها و تصویرگران که به دنبال المان‌های تزئینی برای پروژه‌های خود هستند، برای دانشجویان و هنرجویان هنرهای تجسمی که نیاز به یک مرجع سریع و در دسترس دارند، و برای هر کسی که معتقد است «یک گل، هزاران طرح دارد و این کتاب، هزاران راه برای دیدن یک گل». «مرجع طرح تزئینی (نقوش گل)» را باز کن. ورق بزن.

بگذار چشمت از گل‌های ساده تا پیچیده، از شرقی تا غربی، از قدیم تا جدید سیر کند. هر بار که صفحه‌ای را ورق می‌زنی، یک باغ تازه در برابرت گشوده می‌شود. و هر بار که طرحی را تمرین می‌کنی، یک گل دیگر در قلم‌دان هنر تو شکوفا می‌شود .