کتاب باستان شناسی غرب ایران (نشر سمت)

کتاب باستان شناسی غرب ایران اثر فرانک هول و همراهان

غرب ایران، با کوهستان‌های سر به فلک کشیده‌ی زاگرس، دشت‌های حاصلخیز و دره‌های پرپیچ‌وخم، همواره یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مناطق در تحولات تمدنیِ خاور نزدیک باستان به‌شمار رفته است. این سرزمین که کریدوری طبیعی میان فلات ایران، بین‌النهرین و قفقاز به‌شمار می‌رود، میزبان جوامع انسانیِ بسیاری بوده که هر یک، در دوران‌های مختلف، گام‌های بلندی در مسیر یکجانشینی، شهرنشینی، کشاورزی و هنر برداشته‌اند.

از غارنشینان پارینه‌سنگی گرفته تا روستاییان نوسنگی و شهرنشینان پیچیده‌ی دوران تاریخی، همگی در این منطقه، نشانه‌هایی از زیست، باورها، فناوری و تعاملات خود را در دل خاک برجای نهاده‌اند. کتاب «باستان‌شناسی غرب ایران» که زیر نظر فرانک هول و با همکاری جمعی از برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه‌ی باستان‌شناسی خاور نزدیک تدوین شده است، یکی از جامع‌ترین، معتبرترین و دقیق‌ترین آثار منتشرشده در این حوزه به‌شمار می‌رود که با نگاهی همه‌جانبه و میان‌رشته‌ای، به کالبدشکافی این منطقه‌ی کهن و تأثیرگذار پرداخته است.

این اثر که در قطع وزیری و با ۶۵۸ صفحه منتشر شده، حاصل سال‌ها پژوهش میدانی و مطالعات تطبیقیِ گروهی از متخصصان برجسته‌ی بین‌المللی است. فرانک هول، گرگوری ا. جانسون، هنری ت. رایت و دیگر همکاران، با تکیه بر جدیدترین یافته‌های باستان‌شناختی و بهره‌گیری از روش‌های نوین لایه‌نگاری، گونه‌شناسی، گاه‌نگاری و تحلیل‌های بینارشته‌ای، به بررسی تمامی ادوار باستانی غرب ایران از دوران پارینه‌سنگی تا دوران تاریخی پرداخته‌اند. در این کتاب، به پرسش‌های اساسی پاسخ داده شده است: نخستین نشانه‌های استقرار انسانی در غرب ایران به چه زمانی بازمی‌گردد؟

روند گذار از کوچ‌روی به یکجا نشینی و سپس به شهرنشینی در این منطقه چگونه بوده است؟ چه تعاملات فرهنگی، تجاری و نظامی میان ساکنان غرب ایران با تمدن‌های همجوار، از جمله بین‌النهرین، آناتولی و قفقاز وجود داشته است؟ و چگونه می‌توان تغییرات اقلیمی و زیست‌محیطی را در تحولات فرهنگی این منطقه مؤثر دانست؟ از نقاط قوت این کتاب، رویکرد چندرشته‌ای و تلفیق داده‌های باستان‌شناختی با یافته‌های انسان‌شناختی، زبان‌ شناختی و زیست‌محیطی است. مؤلفان با بهره‌گیری از روش‌های نوین علمی، از جمله تحلیل‌های دیرین‌اقلیم‌شناسی، باستان‌گیاه‌شناسی و باستان‌جانورشناسی، تصویری جامع و پویا از معیشت، اقتصاد، ساختار اجتماعی و باورهای دینیِ ساکنان باستانی غرب ایران ترسیم کرده‌اند.

این نگاه همه‌جانبه، کتاب را به منبعی بی‌نظیر برای درک جایگاه غرب ایران در شبکه‌ی تمدنی خاور نزدیک تبدیل کرده است. ترجمه‌ی روان و دقیق این کتاب توسط زهرا باستی، امکان دسترسی مخاطبان فارسی‌ زبان را به این اثر ارزشمند فراهم آورده است. انتشار آن توسط نشر سمت، گواهی بر جایگاه علمی و مرجعیت آن برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به باستان‌شناسی، تاریخ و مطالعات منطقه‌ای است.