کتاب فرش ایرانی: مجموعه مقالات هنر بر اساس فهرست ایرج افشار (نشر جمال هنر)

کتاب فرش ایرانی به اهتمام محمد افروغ

فرش ایرانی، بی‌گمان یکی از درخشان‌ترین، اصیل‌ترین و تأثیرگذارترین نمادهای هنر و فرهنگ این سرزمین است که شهرتی جهانی دارد. هر فرش دستباف ایرانی، نه‌تنها یک کف‌پوش زیبا، بلکه آیینه‌ای تمام‌نما از باورها، آیین‌ها، طبیعت، تاریخ و خلاقیت هنرمندان ایرانی است که نسل‌به‌نسل، نقش‌هایش بر تار و پود جان بافته شده است. شناخت عمیق و علمی این هنر-صنعت ارزشمند، نیازمند پژوهش‌های گسترده و آگاهی از منابع معتبر و تحقیقات انجام‌شده در این حوزه است.

کتاب فرش ایرانی مجموعه مقالات هنر بر اساس فهرست ایرج افشار گامی ارزشمند در جهت گردآوری و ارائه‌ی مجموعه‌ای از مقالات علمی و پژوهشی در حوزه‌ی فرش ایران است که بر اساس فهرست و راهنمای استاد ایرج افشار، یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران و کتاب‌شناسان معاصر ایران، تنظیم و تدوین شده است.

این اثر که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری پژوهشی، در قطعی وزیری و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار و ارزشمند برای پژوهشگران، هنرمندان، دانشجویان و تمامی دوستداران هنر فرش ایران تبدیل شده است. آنچه این کتاب را از سایر آثار مشابه در حوزه‌ی فرش‌شناسی متمایز می‌سازد، رویکرد پژوهشی و ساختارمند آن بر اساس فهرست و راهنمای استاد ایرج افشار است. گردآورنده با تکیه بر دانش کتاب‌شناسی عمیق و آگاهی از منابع معتبر، مجموعه‌ای ۲۳۲ صفحه‌ای را گردآوری کرده است که شامل مقالات علمی متنوعی در حوزه‌ های مختلف فرش ایرانی از جمله تاریخچه‌ی فرش‌بافی در ایران، نقوش و طرح‌های سنتی و اصیل، رنگ‌شناسی و مواد رنگزای طبیعی، تکنیک‌های بافت و انواع گره‌ها، مراکز تولید فرش در ایران، فرش‌های شاخص دوره‌ های تاریخی (صفوی، قاجار و معاصر)، و نیز مباحث اقتصادی و اجتماعی مرتبط با فرش ایران است.

جلد شومیز و قطع وزیری این کتاب، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را در کتابخانه‌های تخصصی و مراکز پژوهشی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، بهره‌گیری از مقالات برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه‌ی فرش و ارائه‌ی منابع و مراجع دقیق و معتبر در انتهای هر مقاله است که به پژوهشگران و دانشجویان امکان می‌ دهد تا به عمق مباحث نفوذ کرده و به منابع بیشتری برای تحقیق دسترسی پیدا کنند. گردآورنده با انتخاب هوشمندانه‌ی مقالات از میان انبوه پژوهش‌های موجود و تنظیم آنها در ساختاری منسجم و موضوعی، به مخاطب کمک می‌کند تا درک جامع‌تری از ابعاد مختلف هنر فرش ایرانی پیدا کند.

همچنین، پرداختن به مباحثی چون تأثیر متقابل فرش و سایر هنرهای ایرانی، نقش فرش در فرهنگ و هویت ملی، و نیز چالش‌ های معاصر فرش ایران در بازارهای جهانی، از دیگر ویژگی‌ های ارزشمند این کتاب است. در دنیای امروز که فرش ایرانی با چالش‌های متعددی از جمله رقابت با تولیدات ماشینی، تغییر ذائقه‌ی مصرف‌کنندگان و کمرنگ شدن جایگاه هنرمندان و بافندگان ماهر مواجه است، پژوهش و شناخت عمیق از این هنر-صنعت ارزشمند، نقشی حیاتی در حفظ، احیا و معرفی هرچه بهتر آن به جهانیان دارد.