کتاب فرهنگنامه فرش شرق (نشر جمال هنر )

کتاب فرهنگنامه فرش شرق اثر پیتراف. استون

فرش شرق، نه‌تنها یک کالای کاربردی، بلکه آیینه‌ی تمام‌نمای فرهنگ، تاریخ، هنر و هویت ملت‌هایی است که در گستره‌ی جغرافیایی از آناتولی تا شبه‌قاره‌ی هند و از قفقاز تا آسیای میانه، قرن‌هاست که این هنر اصیل را پرورش داده‌اند. هر گره و نقشی که بر تار و پود این دستبافته‌های نفیس نشسته است، روایتی بی‌ کلام از باورها، آیین‌ها، طبیعت و زندگی مردمانی دارد که در پس هر طرح و رنگ، جهانی از معنا را به تصویر کشیده‌اند.

کتاب «فرهنگنامه فرش شرق» نوشته‌ی پیتر اف. استون، پژوهشگر و صاحب نظر برجسته‌ی این حوزه، با ترجمه‌ی روان و دقیق بیژن اربابی، یکی از جامع‌ترین و معتبرترین منابع در زمینه‌ی شناخت فرش‌های شرقی محسوب می‌شود. این اثر ارزشمند که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته، با زبانی فارسی و ساختاری منسجم، در قطعی وزیری و با کیفیتی مثال‌زدنی بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار و کاربردی برای پژوهشگران، هنرمندان، فرش‌شناسان و تمامی دوستداران این هنر-صنعت دیرینه تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر آثار مشابه در حوزه‌ی فرش‌ شناسی متمایز می‌سازد، رویکرد دایرةالمعارفی و ساختار منظم آن است. مؤلف با بهره‌گیری از سال‌ها تحقیق و مطالعه‌ی میدانی در مناطق مختلف فرش‌خیز شرق، مجموعه‌ای ۴۰۸ صفحه‌ای را گردآوری کرده که به شکلی الفبایی و طبقه‌بندی‌شده، به معرفی و تحلیل انواع طرح‌ها، نقوش، رنگ‌ها، بافت‌ها، اصطلاحات فنی، مراکز تولید و مکاتب هنری فرش در کشورهای مختلف از جمله ایران، ترکیه، هند، پاکستان، افغانستان و قفقاز می‌ پردازد.

جلد شومیز این کتاب، با وجود حجم بالای محتوا، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را برای پژوهشگران و دانشجویان در کتابخانه‌ها و کارگاه‌های تخصصی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این فرهنگنامه، توجه ویژه‌ی آن به جنبه‌های بصری و تصویری است. هر مدخل با توضیحاتی دقیق و شفاف همراه شده و در موارد بسیاری، تصاویر و نمونه‌های عینی از فرش‌های شاخص، به درک بهتر مخاطب از مفاهیم کمک می‌کند.

همچنین، ترجمه‌ی روان و دقیق بیژن اربابی، که خود از مترجمان با تجربه‌ی حوزه‌ی هنر و فرهنگ است، باعث شده تا مفاهیم تخصصی و فنی به شکلی قابل‌درک برای مخاطب فارسی‌زبان ارائه شود و اصطلاحات رایج در بازار فرش ایران با معادل‌های علمی و بین‌المللی خود تطابق داده شود. از دیگر ویژگی‌های ممتاز این کتاب، پرداختن به مباحثی چون روش‌های شناسایی فرش‌های اصیل، تشخیص رنگ‌های طبیعی از شیمیایی، ارزش‌گذاری و نگهداری از فرش‌های نفیس است که آن را به ابزاری عملی برای فعالان این حوزه تبدیل کرده است.

در دنیای امروز که صنعت فرش شرق با چالش‌های فراوانی از جمله تقلید، تولیدات ماشینی و تغییر ذائقه‌ی مشتریان مواجه است، داشتن منبعی جامع و علمی مانند «فرهنگنامه فرش شرق» بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می‌رسد. این کتاب می‌تواند چراغ راهی روشن برای فرش‌شناسان، هنرمندان، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های هنر، تاریخ و فرهنگ باشد و آنان را در مسیر شناخت عمیق‌ تر و پاسداشت این میراث گران بهای بشری یاری رساند.