کتاب دایره المعارف دستبافته داری استان کرمان، گلیم شهر جهانی سیرجان (جلد پنجم) (نشر میراث فرهنگی)

کتاب دایره المعارف دستبافته داری استان کرمان، گلیم شهر جهانی سیرجان اثر عقیل سیستانی

سیرجان، این شهر کهن و تاریخی در دل استان کرمان، از دیرباز تاکنون، به عنوان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مراکز تولید دستبافته‌های عشایری و روستایی ایران، شهرتی جهانی داشته است. گلیم‌های سیرجان، با نقش‌های بدیع، رنگ‌های زنده و طبیعی، طرح‌های هندسی و نمادین، و بافت‌های چشمنواز و مقاوم، نه تنها در ایران، بلکه در بازارهای جهانی، همواره مورد توجه و ستایش خبرگان، کلکسیونرها و دوستداران هنرهای سنتی بوده‌اند.

این گلیم‌ها، آیینه‌ی تمام‌نمای فرهنگ، باورها، زندگی، طبیعت و هنر مردمان این دیار هستند و هر نقش و طرح، روایتی از داستان‌ها، آرزوها و نگاه عمیق آنان به جهان پیرامون را در خود جای داده است. کتاب «دایرةالمعارف دستبافته‌های استان کرمان، گلیم شهر جهانی سیرجان» تألیف و عکاسی عقیل سیستانی، یکی از برجسته‌ترین، پرتلاش‌ترین و نام‌آشناترین پژوهشگران و عکاسان حوزه‌ی هنرهای سنتی و دستبافته‌های عشایری ایران، مرجعی جامع، بی‌نظیر و ماندگار برای شناخت، ثبت و معرفی این گنجینه‌ی ارزشمند و جهانی است.

عقیل سیستانی، با نگاهی عمیق، عاشقانه و پژوهشی، در این کتاب، به روایت تاریخ پرفرازونشیب هنر گلیم‌بافی در سیرجان و استان کرمان پرداخته است. او با سال‌ها تحقیق و پژوهش میدانی، تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی، مصاحبه با بافندگان و پیشکسوتان این هنر، و مشاهدات دقیق خود، تصویری زنده، ملموس و مستند از این هنر اصیل و جایگاه آن در فرهنگ و اقتصاد منطقه، پیشِ چشم خواننده ترسیم می‌کند. سیستانی، در این اثر، نه تنها به معرفی و توصیف ظاهری گلیم‌ها و ویژگی‌های فنی و هنری آنها بسنده نکرده، بلکه به روایت زندگی، فرهنگ، باورها، آیین‌ها، نمادها و مردمانی پرداخته است که نسل‌ها در کنار دارهای بافندگی، این نقش‌های ماندگار را خلق کرده‌اند و این میراث گران‌بها را برای نسل‌های آینده، به یادگار گذاشته‌اند.

این کتاب، با ساختاری منظم و فصل‌بندی دقیق، به معرفی کامل و جامع انواع گلیم‌های سیرجان و استان کرمان، شامل گلیم‌های عشایری، روستایی، شهری، گلیم‌های پشمی، نخی، ابریشمی، گلیم‌های ساده، راه‌راه، گل‌گل، محرابی، هندسی و نمادین، پرداخته است. هر نوع گلیم، با جزییات کامل، شامل تاریخچه، منطقه‌ی بافت، مواد اولیه، رنگ‌های طبیعی به‌کاررفته، نقش‌ها و نمادها، طرح‌ها و نقوش، تکنیک‌های بافت و کاربردهای مختلف آن، به شکلی مستند و مصور، در این کتاب معرفی و تشریح شده است. همچنین، سیستانی، با نگاهی آسیب‌شناسانه، به بررسی چالش‌ها و تهدیدات فراروی این هنر اصیل، از جمله فراموشی نقش‌های کهن، جایگزینی مواد و رنگ‌های مصنوعی، و مهاجرت بافندگان، پرداخته و تلاش کرده است تا با ثبت و مستندسازی دقیق این میراث ارزشمند، گامی مؤثر در جهت ماندگاری، احیا و معرفی آن به نسل‌های آینده و جهان، بردارد.

این کتاب ۳۶۰ صفحه‌ای در قطع رحلی، با جلد سخت و کاغذ گلاسه، به دلیل عکس‌های نفیس و چشمنواز سیستانی، حجم گسترده و اطلاعات جامع، رویکرد پژوهشی عمیق و قلم شیوا و دلنشین، به عنوان یک مرجع ارزشمند، بی‌نظیر و ماندگار، شایسته‌ی جایگاهی والا در کتابخانه‌ی هر هنردوست، پژوهشگر، گردشگر، کلکسیونر و علاقه‌مندی است.