کتاب چیزی همانند خاطره: علی اصغر محتاج (چاپ و نشر نظر)

کتاب چیزی همانند خاطره: علی اصغر محتاج

خاطره، چیست؟ آيا تصويري است كه در ذهن نقش مي‌بندد؟ يا حسي است كه با گذرِ زمان، رنگ و بويِ تازه‌اي مي‌گيرد؟ شايد خاطره، چيزي ميانِ واقعيت و خيال باشد؛ پلي كه گذشته را به حال پيوند مي‌زند و در عينِ حال، همواره در معرضِ تحريف، فراموشي و بازآفريني قرار دارد. كتاب «چيزي همانند خاطره»، نوشته‌ي علي اصغر محتاج، با مقدمه‌اي از محمدرضا بهمن‌پور و موخره‌اي از هادي هزاوه‌اي، تلاشي است برای كندوكاو در همين قلمروي ناپيدا و در عينِ حال سرنوشت‌سازِ وجودِ انساني. اين اثر، با بيش از پانصد صفحه، خواننده را به سفري ژرف در ميانِ لايه‌هايِ پنهان حافظه و تأثيراتِ شگرفِ آن بر هويت، روابط و دركِ ما از جهان پيرامون دعوت مي‌كند.

علي اصغر محتاج، با قلمي تأمل‌برانگيز و روايتي چندلايه، نشان مي‌دهد كه خاطره هرگز چيزي ثابت و يك‌پارچه نيست؛ بلكه همچون رودي جاري، پيوسته در حالِ تغيير، بازآرايي و حتی دخل‌وتصرفِ ناخودآگاهانه است. شخصيت‌هاي داستان، هر يك به نحوي با خاطره درگيرند؛ گاه در چنگالِ خاطراتِ تلخِ گذشته اسير مي‌شوند و گاه با نوستالژيِ شيرين، از واقعيتِ تلخِ حال مي‌گريزند. اين كشكشِ دروني ميانِ به‌يادآوردن و فراموش‌كردن، هسته‌ي مركزيِ روايت را شكل مي‌دهد و مخاطب را با پرسش‌هايي بنيادين درباره‌ي ماهيتِ حافظه و اعتبارِ آن روبه‌رو مي‌سازد. مقدمه‌ي محمدرضا بهمن‌پور، به‌عنوان يكي از چهره‌هايِ شاخصِ سينما و ادبيات، خود دريچه‌ ايست به جهانِ اين كتاب.

او با نگاهي موشكافانه و هم‌زمان شاعرانه، به بررسيِ نسبتِ خاطره و روايت مي‌پردازد و نشان مي‌دهد كه چگونه هر روايتي، خواه در سينما، خواه در ادبيات، بازآفرينيِ خاطره‌ايست كه همواره در مرزِ ميانِ واقعيت و وهم در نوسان است. همچنين موخره‌ي هادي هزاوه‌اي، با رويكردي تحليلي و فلسفي، ابعادِ جامعه‌شناختيِ خاطره را واكاوي كرده و به تأثيرِ حافظه‌ي جمعي در شكل‌گيريِ هويت فرهنگي و تاريخي مي‌پردازد. يكي از ويژگي‌هايِ برجسته‌ي اين اثر، زبانِ غني و تصويرپردازي‌هايِ حسي آن است. محتاج با بهره‌گيري از استعاره‌ها و تمثيل‌هاي بديع، مفاهيمِ انتزاعيِ خاطره را به گونه‌اي ملموس و عيني درآورده و فضايي خلق كرده كه خواننده، خود را در ميانِ بوها، صداها و تصاويرِ به‌يادمانده حس مي‌كند. اين رويكرد، كتاب را از يك اثرِ صرفاً نظري يا رواييِ خطي، به تجربه‌اي زيست‌شده و عميقاً انساني تبديل مي‌كند.

«چيزي همانند خاطره» برای علاقه‌مندان به ادبياتِ داستانيِ جدي، روان‌شناسيِ شناختي و فلسفه‌ي ذهن، اثري ارزشمند و تأمل‌برانگيز به شمار مي‌رود. اين كتاب، كه از سوی انتشارات چاپ و نشر نظر منتشر شده، نه فقط روايتي از گذشته، كه آيينه‌ايست برای فهمِ بهترِ حال و حتی ترسيمِ افق‌هايِ آينده. چراكه خاطره، چيزي نيست جز همان پلي كه ما را به خودمان، به ديگران و به معنايِ بودن، متصل مي‌سازد. خواندنِ اين اثر، سفري است به درونِ خويشتن؛ سفري كه شايد پايانش، تازه آغازِ راهي ديگر باشد.