کتاب هنر سامانی و غزنوی (نشر مولی)

کتاب هنر سامانی و غزنوی اثر ریچارد اتینگهاوزن، امبرتو شراتو و ماریو بمباچی 

دوران سامانیان و غزنویان یکی از فصل های درخشان و تأثیرگذار در تاریخ هنر ایران پس از اسلام است که در آن شاهد بازآفرینی هویت ملی و فرهنگی ایرانیان در بستری از مفاهیم دینی و حکومتی هستیم. کتاب هنر سامانی و غزنوی که به قلم پژوهشگران برجسته ریچارد اتینگهاوزن و امبرتو شراتو و ماریو بمباچی تدوین شده است به بررسی دقیق ویژگی های بصری و ساختاری هنر در این دو دوره می پردازد و نشان می دهد که چگونه هنرمندان آن روزگار با ترکیب سنت های کهن پیش از اسلام و آموزه های جدید فرهنگی توانستند الگوهای تازه ای در هنرهای تزئینی و معماری پدید آورند.

در دوره سامانیان که عصر طلایی احیای زبان و فرهنگ فارسی محسوب می شود هنر ایران با تکیه بر ذوق و خلاقیت بومی به سطحی از کمال رسید که آثار آن در فلزکاری و سفالگری نیشابور و سمرقند نمود عینی یافت. غزنویان نیز با وجود رویکرد سیاسی متفاوت خود این میراث را تداوم بخشیدند و با حمایت از هنرمندان و معماران بسترهای لازم برای گسترش هنر در قلمرو وسیع خود را فراهم کردند. این مؤلفان با نگاهی جامع به پیوند میان هنر و قدرت به تبیین جایگاه این دو سلسله در تاریخ هنر می پردازند و نقش آنان را در شکل گیری الگوی تمدن اسلامی در مشرق زمین برجسته می سازند.

این پژوهش نشان می دهد که چگونه نقوش هندسی و گیاهی در این ادوار به زبان مشترک هنری تبدیل شدند و توانستند علاوه بر بازنمایی جهان بینی آن عصر به عنوان ابزاری برای تثبیت شکوه حکومت ها عمل کنند. خواننده با مطالعه این اثر می تواند سیر تحول فرم ها و سبک های هنری را که از دل سنت های محلی بیرون آمده و به سبک های فراگیر بدل شده اند درک کند و جایگاه ایران را در تحولات هنری سده های اولیه اسلامی بازشناسی نماید. از منظر ویژگی های فیزیکی این کتاب با قطع رقعی و جلد گالینگور به چاپ رسیده است. انتخاب جلد گالینگور نشان دهنده رویکرد ناشر به ماندگاری اثر به عنوان یک منبع تخصصی و مرجع در قفسه کتابخانه های پژوهشی است.

قطع رقعی نیز تعادلی هوشمندانه میان وزن کتاب و قابلیت حمل آسان آن برقرار می کند که برای استفاده دانشجویان و پژوهشگران در محیط های آموزشی و مطالعاتی بسیار مناسب است. استفاده از کاغذ تحریر در تولید این اثر که فاقد بازتاب نور است تجربه مطالعه ای طولانی مدت و متمرکز را برای مخاطب فراهم می آورد و مانع از خستگی چشم در حین بررسی دقیق مطالب تخصصی می شود.

این هماهنگی میان محتوای غنی و کیفیت تولید کتاب نشان می دهد که ناشر کوشیده است تا ابزاری استاندارد و کارآمد برای درک بهتر تاریخ هنر ایران فراهم آورد که هم از نظر بصری ماندگار باشد و هم از نظر کاربردی برای مطالعه مستمر گزینه ای ایده آل محسوب شود.