کتاب هنر پارتی و ساسانی (نشر مولی)

کتاب هنر پارتی و ساسانی اثر ماریو بوسایلی و امبرتو شراتو

تاریخ هنر ایران در دو مقطع زمانی پارتی و ساسانی شاهد یکی از سترگ ترین دگرگونی های بصری است که نه تنها مرزهای جغرافیایی بلکه مرزهای هویتی یک تمدن بزرگ را بازتعریف کرد. ماریو بوسایلی و امبرتو شراتو در کتاب هنر پارتی و ساسانی کوشیده اند این گذار پرفراز و نشیب را با دقتی عالمانه و با تکیه بر اسناد ملموس تاریخی ترسیم کنند.

این پژوهش در واقع واکاوی تلاقی سنت های بومی ایران با جریان های فرهنگی هلنیستی است که در دوران اشکانی آغاز شد و در عصر ساسانی به بلوغ و شکوهی شاهنشاهی رسید. نویسندگان با اشراف بر ظرافت های معماری و تزیینات رایج در آن اعصار توانسته اند تصویری چندبعدی از چگونگی بازنمایی قدرت در کالبد هنر ارائه دهند. در این میان ترجمه یعقوب آژند به این اثر غنایی دوچندان بخشیده است چرا که او با درک دقیق از واژگان تخصصی تاریخ هنر توانسته است مفاهیم پیچیده بصری را به زبانی شیوا و استوار به مخاطب فارسی زبان منتقل کند و بستری فراهم آورد که خواننده با سهولت بیشتری با این دوران سرنوشت ساز ارتباط برقرار نماید.

این کتاب تنها یک منبع آکادمیک نیست بلکه روایتی است از تداوم فرهنگی ایرانی که در برابر تغییرات سیاسی قرن ها ایستادگی کرد. در کنار محتوای سترگ این کتاب توجه به ساختار مادی آن نیز در فهم هویت این اثر نقشی اساسی دارد. انتشارات مولی با بهره گیری از جلد گالینگور برای این کتاب کوشیده است صلابت و ماندگاری تاریخ ساسانی و پارتی را در ظاهر اثر نیز بازتاب دهد. انتخاب قطع رقعی برای این مجلد انتخابی هوشمندانه بوده است چرا که این قطع در عین حال که فضای کافی برای ارائه تحلیل های متنی و تصاویر فراهم می آورد اجازه می دهد اثر به عنوان یک کتاب مرجع به سادگی در دست مطالعه قرار گیرد و به بخشی همیشگی از کتابخانه های پژوهشی تبدیل شود.

استفاده از کاغذ تحریر باکیفیت نیز در این اثر سبب شده است تا جزئیات تصاویر و دقت متن ها به بهترین نحو در برابر چشمان خواننده قرار گیرد و تجربه ای بی واسطه از مطالعه تاریخ هنر ایجاد شود. تمامی این انتخاب های فیزیکی در کنار متن تحلیلی کتاب دست به دست هم داده اند تا اثری منسجم پدید آید که نه تنها حاوی دانشی عمیق در باب تاریخ هنر ایران است بلکه خود به مثابه ابزاری برای حفظ این میراث گرانبها در قامت یک شیء فیزیکی ماندگار عمل می کند. این کتاب آینه ای است برای بازتاب هنر روزگاری که شالوده تمدن و هویت بصری ایران زمین را بنا نهاد.