رباعیات خیام وزیری گلاسه با قاب(خط استاد امیر احمد فلسفی) (انتشارات یساولی)

رباعیات خیام

«رباعیات خیام» با خوشنویسی امیر احمد فلسفی و نقاشی‌هایی از تابلوهای استاد محمود فرشچیان، اثری است که در آن، فلسفه، شعر، خوشنویسی و نگارگری در هم می‌آمیزند تا جهانی خلق کنند به اندازه یک رباعی کوتاه، اما عمیق و بی‌کران. این کتاب با قطع وزیری، جلد سخت همراه با قاب و کاغذ گلاسه، چنان شکوهی دارد که گویی خیام خود از میان خاکستر قرن‌ها برخاسته تا با زبانی تازه، معمای هستی را زمزمه کند.

امیر احمد فلسفی، خوشنویس برجسته معاصر، رباعیات خیام را با خط نستعلیق چنان زیبا رقم زده که گویی هر حرف، پاسخی است به پرسش‌های بی‌پاسخ خیام. کشیدگی‌های نرم حروف، فراز و نشیب کلمات، و نقطه‌هایی که چون ستاره در شب اندیشه خیام می‌درخشند – همگی در خدمت انتقال آن حس تلخ و شیرین شکاکی خیامانه هستند.

فلسفی در این اثر، نه تنها خوشنویس که هم‌نفس خیام شده است؛ قلمش می‌لرزد وقتی از «آمد شدن» و «رفتن» می‌نویسد، محکم می‌شود وقتی از «یک جرعه می» سخن می‌گوید، و آرام می‌گیرد وقتی به «خاکستر بودن» می‌رسد. اما آنچه این کتاب را به شاهکاری بی‌نظیر تبدیل کرده، حضور تابلوهایی از استاد محمود فرشچیان در کنار هر رباعی است. فرشچیان، بزرگ‌ترین نگارگر معاصر ایران، برای این مجموعه، برگزیده‌ای از تابلوهای ماندگار خود را که با روح خیام همخوانی دارند، کنار رباعیات نشانده است. آن «کوزه‌گر» معروف که از دل خاک، کوزه‌ای می‌سازد و ناگهان کوزه لب به سخن می‌گشاید؛ آن «پیر خرد» که بر لب جوی نشسته و به راز گیتی اندیشیده؛ آن «ساقی» که جامی شراب به دست دارد و ما را به «یک دم» زندگی دعوت می‌کند 

همه و همه در قاب هنر فرشچیان جان گرفته‌اند. رنگ‌های گرم و سرد فرشچیان، فضای دوگانۀ خیام را عینیت می‌بخشند: ترس از نیستی در کنار لذت از بودن. شگفت‌انگیزترین ویژگی این کتاب، پنج‌زبانه بودن آن است. رباعیات خیام به پنج زبان زنده جهان – فارسی، انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و عربی – در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. فارسی به عنوان زبان اصلی، شیرینی و ایهام کلام خیام را حفظ کرده؛ ترجمه انگلیسی و آلمانی با دقتی علمی، مفاهیم فلسفی را منتقل می‌کنند؛ ترجمه فرانسوی با لطافتی شاعرانه، روح خیام را به خیابان‌های پاریس می‌آورد؛ و ترجمه عربی، خیام را به خویشاوندی زبانی با شاعران عرب پیوند می‌زند.

این ویژگی، «رباعیات خیام» را به یک اثر جهانی تبدیل کرده است؛ کتابی که در کتابخانه‌های تهران، لندن، برلین، پاریس و قاهره، در یک ردیف خواهد نشست. ۲۸۸ صفحه کاغذ گلاسه، خوشنویسی‌های فلسفی و تابلوهای فرشچیان را با غنای رنگی بی‌نظیری نمایش می‌دهد.

جلد سخت قاب‌دار نیز از این گنجینه محافظتی شایسته می‌کند. «رباعیات خیام» برای چه کسانی است؟ برای فیلسوفانی که خیام را هم‌اندیش خود می‌دانند، برای شاعرانی که هر رباعی را فصلی از یک حماسه هستی‌شناختی می‌خوانند، برای هنرمندانی که در تلاقی خوشنویسی و نقاشی، الهام می‌جویند، و برای تمام انسان‌هایی که تا به حال به آسمان نگاه کرده و پرسیده‌اند: «از آمدن خود به این جهان، چه مقصود بود؟» خیام پاسخی ندارد و شاید همین بی‌پاسخی، بزرگترین پاسخ او باشد.