مجله هنری

سیری در تاریخ و هنر نطنز: از آتشکده ساسانی تا شاهکارهای صفوی

آثار و ابنیه مهم تاریخی، مردان بزرگ و نامور و نمونه‌های زنده‌ای از آداب و سنن و لباسهای باستانی ایران. سابقه تاریخی حمدالله مستوفی در كتاب نزهت‌القلوب گوید: (نطنز از اقلیم چهارم است. شهری وسط و قریب سی پاره دیه از توابع آن. حقوق دیوانی آن ده تومان و...

29 دی 1404

پوشاک چین‌دار پارسی: میراث مادها یا ایلامی‌ها؟

آیا پوشاك چین‌دار مشهور به پارسی (كه بر تن هخامنشیها در تخت جمشید ساخته شده است ) از آن مادها یا ایلامی‌ها بوده است؟  در مطالعه تاریخ ایران باستان،  اغلب محققان ( كه اخبار را بنقل از مورخان قدیم انتقال داده‌اند«و خود نیز اظهار نظر كرده‌اند ») گاه،...

29 دی 1404

شاه عباس بزرگ و شکوفایی هنر نقاشی ایران در عصر صفوی

پس از مرگ شاه طهماسب وضع سیاسی كشور ایران به صورت خیلی بدی درآمده بود ولی از آنجائیكه همواره خداوند حامی ایران بوده است مجدداً با روی كار آمدن جوان 17 ساله‌ای كه بعدها شاه عباس بزرگ شد مملكت نجات یافت. شاه عباس بزرگ (996 – 1039 هجری قمری ) ‌در هرات در...

29 دی 1404

اسطرلاب در ایران؛ از ابزارهای نجومی تا آثار تاریخی

اسطرلاب لفظ یونانی است یعنی ترازوی آفتاب ( استر ترازو و لاب آفتاب)، برخی این كلمه را فارسی می‌دانند بمعنای ستاره‌یاب كه با آن اعمال نجومی از قبیل تعیین ارتفاع ستارگان،‌ آ‌فتاب، تشخیص زمان، تقویم سیارات، آشنایی بطالع انسانی و قوس‌النهار كواكب و سایر...

29 دی 1404

آیین‌های باستانی مازندران؛ از نوروز و چهارشنبه‌سوری تا جشن تیرماه سیزدهكده‌های مازندران

توصیف كوتاهی از دهكده «سما»، مراسم استقبال از عید نوروز، چهارشنبه سوری، «نوروزی خوانی » و «شگون آوری» سیزده بدرو مراسم كشتی گیری، جشنهای باستانی كه مطابق ماههای فرس قدیم برگزار می‌شود ،«پیتك» یا «اندرگاه»، «تیرماه سیزده » و رابطه آن با «تیرگان» و...

28 دی 1404

صفحات مصور نسخه‌های خطی در دوران شاه اسماعیل اول؛ شکوه نگارگری صفوی

در صفحات مصور نسخه‌های خطی دوران شاه اسمعیل اول با روی كار آمدن دودمان صفوی مقدمات استقلال واقعی و وحدت ایران پس از قرنها ملوك‌الطوایفی آغاز می‌شود. عصر طلائی هنر ایران نیز مقارن حكومت همین دوران است ما می‌خواهیم در این مقاله سبب پیشرفت فوق‌العادۀ هنر...

28 دی 1404

ارامنه جلفای اصفهان؛ تاریخچه مهاجرت و کلیساهای تاریخی

ارامنۀ مقیم جلفای اصفهان در ساحل جنوبی زاینده رود از فرزندان ارامنه‌ای بشمار می‌روند كه در دورۀ پادشاهی شاه عباس اول به فرمان آن شهریار از مسكن اصلی خود جلفا در كنار رود ارس به پایتخت وی كوچ داده شدند. توجه مخصوص شاه عباس به ارامنه اصفهان سبب شد كه...

27 دی 1404

پوشاک مادها در ایران باستان؛ بررسی لباس و پوشش مردمان ماد

از روی توجه بحفریات و نظریات باستانشناسان و آگاهی بگذشت تمدن‌ها و مشاهده‌ی آثار بازمانده و بررسی آنها، استنباط می‌شود: هنگامی كه مادها بدنبال همزادگان خود (كه هر یك بسوئی رفته مستقر شده بودند) بفلات ایران وارد شدند، می‌باید پوشاكی نظیر پوشاك آنان داشته...

25 دی 1404

چغازنبیل؛ تاریخچه زیگورات و شهر باستانی دوراونتاش

در سال 1890 ژاك دمرگان زمین شناس معروف گزارش داد كه در ناحیۀ معروف به چغازنبیل معادن نفت وجود دارد. ظاهراً در نتیجه همین گزارش بود كه شركت نفت ایران به وجود آمد. در حدود 50 سال بعد از آن تاریخ مهندسانی كه مشغول كار نفت در آن ناحیه بودند به باستانشناسی...

25 دی 1404

نقاشی‌های کاخ عالی‌قاپو؛ جلوه هنر و نقاشی دیواری در عصر صفوی

S . Stelling – Michaud , J . Daridan كه اكنون استاد دانشگاه ژنو است پس از دیدار آثار تاریخی و هنری اصفهان كتابی بنام نقاشی‌های صفوی كاخ عالی قاپوی اصفهان La peinture Sefevide d, Ispahan, Le Palais d, Ala Qapy نوشتند كه بسال 1930 در پاریس به چاپ رسید....

25 دی 1404

اینچه‌برون؛ آشنایی با زندگی و فرهنگ ترکمن‌های اترک

 در مقاله‌هائی كه تا كنون راجع به تركمنهای ایران در ((هنر و مردم)) به طبع رسید، زمینه‌های اجتماعی و تاریخی تركمانان و جغرافیای تاریخی«دشت گرگان» (تركمن صحرا) به اجمال بررسی شد. از این شماره، به مطالعه همۀ شئون مادی و معنوی زندگی مردم یكی از دهكده‌‌های...

24 دی 1404

بارعام داریوش بزرگ؛ بررسی نقش‌برجسته خزانه تخت جمشید

تخت جمشید، نمادی از شکوه تمدن هخامنشی، با نقوش حجیم و دقیق، داستان قدرت، سفرهای سیاسی و فرهنگی امپراتوری هخامنشی را روایت می‌کند. این نقوش، نمایانگر هنر ساخت سنگ‌کاری پیشرفته در دوران باستان هستند و گواهی از پیچیدگی اجتماعی و سیاسی ایران باستان میدهند.

23 دی 1404

ترکمن‌های ایران؛ آشنایی با تاریخ، جغرافیا و شیوه زندگی

تركمنهای ایران، یکی از گروه‌های قومی مهم در ایران، با تاریخ پر از مهاجرت، جنگ و فرهنگ غنی، در مناطق غربی و شمال غربی کشور ساکن هستند. این گروه از نظر زبان، فرهنگ و عقاید دینی، تأثیرات عمیقی بر حیات اجتماعی و سیاسی ایران داشته‌اند.

23 دی 1404

نقش رستم؛ آرامگاه شاهان هخامنشی و نقش‌برجسته‌های ساسانی

      1-نقش رستم ـ مكان مقدس واقع در نزدیكی تخت جمشید كه آرامگاه تعدادی از پادشاهان هخامنشی در آن تراشیده شده و تاجگذاری پادشاهان ساسانی در كنار آن نقش گردیده است. ناحیۀ واقع در كنار كوه حسین كه امروز نقش رستم نام دارد و فاصلۀ آن از تخت جمشید بیش از...

22 دی 1404

تاریخچه ورزش باستانی ایران و آداب و رسوم زورخانه

آلات و ادوات ورزشی زورخانه: میل ، كباده و سنگ و تخته شنا و همچنین رسوم و آداب معمول در آن و شكل ساختمان ، همه نشان‌دهنده تاریخ كهن ورزش باستانی در ایران است. تشكیلات و تجهیزات زورخانه‌ها حالیه در شكل و صورت كامل خود عرض وجود می‌كند و در عكسها و تصاویری...

22 دی 1404

استقبال شاه عباس از ولی‌محمدخان در اصفهان

هنگامی‌كه ولی محمدخان بر سریر سلطنت ماوراءالنهر و تركستان جلوس كرد برادر‌زاده‌های خود امام‌قلی سلطان و ندر محمد‌خان فرزندان دین‌محمد‌خان را به ترتیب به حكومت سمرقند و ولایات واقع در جنوب رودخانه جیحون منصوب نمود ولی مدتی نگذشت كه آثار خلاف بین آنها...

22 دی 1404

تاریخچه پارچه‌بافی و منسوجات ایرانی از آل‌بویه تا صفویه

پارچه‌بافی از صنایعی است كه پس از ظهور اسلام در ایران اهمیت زیادی یافته‌است. ابن خرداد به در كتاب «مسالك الممالك» و یاقوت حموی در كتاب «معجم ‌البلدان» و مسعودی در كتاب «مروج الذهب» درباره پارچه‌بافی در شهرهای ایران مطالبی ذكر كرده‌اند كه ثابت می‌كند...

22 دی 1404

باغ فین کاشان؛ تاریخچه و معماری یکی از باغ‌های تاریخی ایران

هرگاه از ارتفاعات تپه سیالك كه یكی از مراكز كهن سال باستانی و تاریخی است منظر شهر كاشان را زیر نظر قرار دهیم خواهیم دید كه دورنمای شهر شامل حاشیه باریك سبز و خرمی است كه در كنار كویر واقع شده. بناهای گلی، بادگیرهای مختلف‌الشكل، گنبدهای بیضی شكل آجری،...

21 دی 1404

تمدن ایلام؛ تاریخ، هنر و آثار باستانی یکی از کهن‌ترین تمدن‌های ایران

ااین روزها خبرهای خوبی از جنوب می‌رسد. آقای دكتر نگهبان و عده‌ای از همكارانشان در هفت‌تپه مشغول كاوش می‌باشند و اطمینان كامل حاصل است كه نتایج بسیار مفیدی از كاوشهایشان به‌دست خواهند‌آورد. ما پیدایش‌های فوق‌العاده جالب مارلیك را هنوز به خاطر داریم و...

21 دی 1404

قالی ایرانی در دوران صفویه؛ تاریخچه و شاهکارهای هنر قالی‌بافی

طی سالیانی كه چه مأموریت اداری و چه تحصیلی در كشورهای مختلف اروپای غربی و امریكا می‌گذراندم بسیاری از موزه‌های معروف جهان را بازدید نمودم و به سبب ضرورت شغلی و علاقه شخصی بالاخص به قسمت‌های مربوط به قالی و قالیچه این موزه‌ها دقت به عمل آوردم. اما هر چه...

21 دی 1404

مفرغ‌های لرستان؛ شاهکارهای هنر و فلزکاری ایران باستان

نمایشگاه مفرغهای لرستان از مجموعۀ آقای كوآفارد سفیر كبیر سابق فرانسه در ایران در سال 1963 در موزه« لوور » تشكیل شد. هم‌زمان با تشكیل نمایشگاه مزبور آقای تجویدی كه در آن هنگام در فرانسه اقامت داشت مقاله زیر را به مناسبت اهمیت موضوع تهیه كرد كه اینك به...

21 دی 1404