دیوان حافظ گلاسه، وزیری، ترمو، قابدار (انتشارات آراز بیکران)

دیوان حافظ خط مصطفی اشرفی

حافظ، آن غزل‌سرایِ بی‌همتایِ شیراز، نه شاعری است برای روزگاری خاص، که ندایی است جاودانه برای همه‌ی اعصار و اعصار. دیوانِ او، که در هر خانه‌ی ایرانی یافت می‌شود، نه صرفاً مجموعه‌ای از اشعار عاشقانه یا عارفانه، که آیینه‌ای است تمام‌نما از روحِ لطیف و پیچیده‌ی انسانِ معاصر؛ آیینه‌ای که هر کس در آن، تصویرِ خویش را با تمامِ تناقض‌ها و آرزوهایش می‌بیند.

اکنون، این گنجینه‌ی بی‌نظیر، در قالبی نفیس و شکوهمند، با خطی چیره‌دست و تذهیبی روح‌انگیز، به پیشگاهِ مشتاقانِ علم و هنر عرضه شده است؛ اثری که در آن، کلامِ حافظ، با قلمِ مصطفی اشرفی و تذهیبِ استاد هنرور، چونان نگینی درخشان بر تارکِ هنرِ کتاب‌آراییِ ایران می‌درخشد. آنچه این نسخه از دیوان حافظ را از دیگر چاپ‌ها متمایز می‌کند، هماهنگیِ بی‌نظیرِ سه هنرِ والاست: شعر، خوشنویسی و تذهیب. مصطفی اشرفی، از خوشنویسانِ برجسته‌ی معاصر، با قلمِ نستعلیقِ خود، به هر غزلِ حافظ، شخصیتی تازه بخشیده است.

قلمِ روان و موزونِ او، که گویی با روحِ کلامِ حافظ هماهنگیِ ازلی دارد، خواننده را در سفری بصری و معنوی همراهی می‌کند و به هر مصراع، عمقی تازه می‌بخشد. اشرفی با درکِ ژرف از لایه‌هایِ پنهانِ اشعار حافظ، توانسته است میانِ ریتمِ کلام و نرمشِ خط، پیوندی مثال‌زدنی برقرار کند و حاصلِ این هم‌نشینی، اثری است که هر صفحه‌اش، چونان نگارخانه‌ای از زیبایی، چشم و جانِ بیننده را نوازش می‌دهد. در کنارِ این خوشنویسیِ استادانه، تذهیب‌های چشمنوازِ استاد هنرور، بر شکوه و جلالِ این کتاب افزوده است.

نقوشِ اسلیمی و ختایی، با زر و لاجورد، در حاشیه‌ها و سرلوحه‌ها، چونان ستارگانی در آسمانِ کلامِ حافظ می‌درخشند و فضایی روحانی و تأمل‌برانگیز را پدید آورده‌اند. این تذهیب‌ها، نه تزئینیِ صرف، که ترجمانِ بصریِ عرفان و زیباییِ نهفته در اشعار حافظ هستند؛ گویی هر نقش، روایتی است از آنچه در بیت‌هایِ حافظ، به زبانِ رمز و اشاره، بیان شده است. هم‌نشینیِ این سه هنر در این نسخه، یادآورِ دورانِ شکوفاییِ هنرِ کتاب‌آراییِ ایرانی است؛ دورانی که در آن، یک کتاب، نه یک کالای مکتوب، که یک اثرِ هنریِ تمام‌عیار بود و هر صفحه‌اش، چونان تابلویی نفیس، به تماشا می‌ایستاد.

دیوانِ حافظ، در این نسخه‌ی فاخر با جلدِ ترمویِ طرح‌چرم و کاغذِ گلاسه به چاپ رسیده است تا کیفیتِ خوشنویسی و تذهیب‌ها، با بالاترین دقت ممکن به نمایش درآید. جلدِ سخت و باوقارِ آن، که با ظرافتی مثال‌زدنی طراحی شده، در کنارِ صفحاتِ براق و چشمنواز، تجربه‌ای لوکس و ماندگار از خوانشِ حافظ را برای مخاطب به ارمغان می‌آورد. انتشارات آراز بیکران، با فراهم آوردن این اثرِ نفیس، گامِ بلندی در جهتِ پاسداشتِ میراثِ گرانسنگِ ادبی و هنریِ این سرزمین برداشته است و دیوانی را پیشِ رویِ مشتاقان نهاده که شایسته‌ی نامِ حافظ و مقامِ بلندِ اوست. «دیوان حافظ»، در این قالبِ نوبنیاد، نه صرفاً یک کتابِ شعر، که یک همسفرِ خوش‌ذوق در مسیرِ زندگی است.

این اثر، به ما یادآوری می‌کند که هر بیتِ حافظ، چونان دریچه‌ای است به سویِ جهانی از معنا؛ جهانی که در آن، عشق و عرفان، شکوه و فروتنی، رندی و پارسایی، در هم تنیده شده‌اند و هر خواننده‌ای، با هر مرتبه‌ای از معرفت، می‌تواند از آن، بهره‌ای به اندازه‌ی خود برگرفتن بداند.